Kuźnia Wodna

15
Zwiedzanie

Kuźnia Wodna w Oliwie położona jest przy skrzyżowaniu ulic Bytowskiej i Kwietnej, w otoczeniu Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Do zbiornika kuźni dochodzą doliny zwane w przeszłości Doliną Schwabego i Doliną Zgniłych Mostów. Sama okolica Kuźni Wodnej była tradycyjnie nazywana Doliną Powagi (Ersttal). Obszar wokół kuźni zaliczany jest współcześnie do Doliny Radości, lokalizowanej wcześniej w górnym biegu Potoku Oliwskiego. Zabudowa kuźni usytuowana jest w zagłębieniu terenu poniżej zapory spiętrzającej wody zlewających się opodal potoków Oliwskiego i Prochowego, w odległości 4,6 km od ujścia potoku do wód Zatoki Gdańskiej.

Kuźnia po raz pierwszy była wzmiankowana w 1597 r. Miejsce jej lokalizacji pierwotnie nazywano Mackershof – od nazwiska Hansa Mackera, dzierżawcy kuźni z 1598 r. Nazwa ta jest spotykana jeszczew Rerum notabilium liber primus obejmującym dzieje posiadłości klasztornych do końca XVIII w.  Przed II wojną światową używano jeszcze nazw Eisenhammer i Hammerwerk. Jeszcze przed 1939 r. zbudował w sąsiedztwie starej młotowni nowoczesną kuźnię z urządzeniami napędzanymi elektrycznie. W kuźniach wykonywano części do maszyn rolniczych oraz okucia do wozów i sań, które sprzedawano na rynku lokalnym oraz w Prusach Wschodnich i Polsce. Podczas II wojny światowej produkowano głównie narzędzia – kilofy, młotki, przecinaki i siekiery. Obydwie kuźnie pracowały do 1945 r. Po ustaniu działań wojennych nowoczesne urządzenia zostały rozszabrowane. Oba warsztaty przejęła po wojnie Spółdzielnia Pracy „Żeliwiak”, która wykorzystywała je do produkcji narzędzi rolniczych. Od 1948 do 1957 r. obiekt popadał w ruinę. Lewobrzeżny (zachodni) budynek uległ całkowitej destrukcji do betonowych fundamentów. Prawobrzeżny wymagał remontu kapitalnego. Uszkodzeniu uległy narzędzia i piece. Ruiny kuźni zostały w 1957 r. zabezpieczone przez Muzeum Techniki NOT (Naczelna Organizacja Techniczna) w Warszawie. 26 stycznia 2018 r. obiekt został użyczony Muzeum Gdańska z przeznaczeniem na nowy oddział: Kuźnia Wodna w Oliwie.

W kuźni znajdują się trzy koła wodne. Dwa o średnicy 4 m napędzają młoty, trzeci o średnicy

3,1 m napędza nożyce mimośrodowe – gilotynę. Koła wodne, napędzające młoty o masie 250 kg każdy, zasilane są dwoma oddzielnymi kanałami dopływowymi. Kanały żelbetowe jeszcze przed 1945 r. zastąpiły wcześniejsze drewniane uszczelniane gliną.



obowiązują zapisy
15
ul. Bytowska 1

Sobota
28.09.2019

Godz. 10:00-11:00
Godz. 11:00-12:00
Godz. 12:00-13:00

Zapisz się